Zaciągając kredyt hipoteczny lub pożyczkę hipoteczną, ich zabezpieczeniem jest zawsze wpis hipoteczny do księgi wieczystej. Na podstawie tego wpisu, bank może przejąć nieruchomość na własność, gdy pieniądze pożyczone w banku nie będą spłacane w terminie lub nie będą spłacane wcale. Taki wpis hipoteczny ma po pierwsze zabezpieczyć bank przed utratą pieniędzy, a po drugie, ma zmobilizować kredytobiorcę do spłacania rat kredytowych.
Rozróżniamy dwie rodzaje hipoteki: zwykłą i kaucyjną. Hipoteka zwykła występuje wtedy, gdy jest możliwość określenia kwoty, do której bank może wnosić swoje roszczenia. Kwotę tę możemy określić np. w przypadku kredytów udzielany w polskiej walucie. Natomiast hipoteka kaucyjna jest stosowana, gdy nie można dokładnie określić wysokości roszczeń, o które może ubiegać się bank. Hipotekę kaucyjną stosuje się np. przy kredytach wypłacanych w walutach obcych, gdyż nie wiadomo nigdy jaka będzie wartość waluty za kilka lat.
W zależności od rodzaju ustanowienia hipoteki, należy wnosić różne opłaty i podatki.
